زن بلوچ سروده شاعر بلوچ نسرین بهجتی از دفتر سوم ترا رج به رج بافتم...

زن بلوچ

 

زن سرزمین آفتاب

زن سرزمین لیلی

زن سرزمین ترانه و خورشید

زن گون ....زن بنه.... زن درختان گز

زن گدان های سیاه بلند

زن پایداری در حمله بی رحم شن

زن بلوچ ... زن مهربانی

زن صبوری کویر لوت و برهوت

زن خارهای بیابان

زن شوریده دلی و عاشقی و شور و شیدایی

زن موسم بادهای شور

زن لبهای شور ... بوسه های شور

زن بلوچ ... مرد گجرش را

در سرزمین تاکها در غبار گم کرد

فقط به جرم مهربانی های بی حد شور شور !

1 گدان = چادر = خیمه که در اطراف بلوچستان به جای خانه استفاده می شود

2 گجر = مرد بیگانه غیر بلوچ


  
نویسنده : امید ملازهی ; ساعت ٢:۳٩ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۱۳٩٠/٢/٢۸
تگ ها :

رزاق دیدگ

دستونک


دوست مرچاں چارگءِ پیمءَ نه اِنت


مئے غمانی مارگءِ پیمءَ نه اِنت


آ زران اِنت په کلاتءُ ماڑیاں


کُڈّکانی سارگءِ پیمءَ نه اِنت


بلّے که چه جنتءَ بیتگ ودی


هر کس اِنت مئے بارگءِ پیمءَ نه اِنت


زندمانی شت ماں دردءِ دوزهءَ


انچش اِنت که نارگءِ پیمءَ نه اِنت


په کئے اومان بیتگ دیدگءَ


مئے ودارءَ دارگءِ پیمءَ نه اِنت

  
نویسنده : امید ملازهی ; ساعت ٤:٢٩ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱۳٩٠/٢/٢٧
تگ ها :

نگاهی به تاریخ پزشکی عامیانه در بلوچستان

بلوچ ها از قدیم الایام از دو شیوه برای درمان دردهای خود

استفاده می کردند و با وجود مراکز درمانی و پزشکی و امکانات

قابل توجه در بلوچستان هنوز هم این شیوه کاربردهایی دارد.

اول اینکه بلوچ ها از روز گارن قدیم به خواص گیاهان دارویی پی

بردند و بسیاری از اینها گل و گیاهان و ریشه های بومی را در

هنگام درمان بیماری مورد استفاده انان تحت تاثیر اطبای سنتی

که گیاه درمانی می نمودند و از شبه قاه هند می امدند، قرار

گرفته و استفاده از گیاهان دارویی تبحر پیدا کرده بودند بلوچ ها

در درمان سرماخوردگی از سان سدان و در ناراحتی های معده

واسهال از گیاهی شبیه نمد به نام مور پژو و در سیاه زخم از

سوزانده درخت بنه و مخلوط کردن ان با اهنک بهر جسته و با

ایجاد خراش روی زخم مخلوط فوق را در محل می ریختند دل درد

را جوشیده مور و کلپوره و شوتک درمان نموده و دل درد نوزادان

را با برنجاسک ، در تب ها مخصوصاً در تبهای گرمازدگی از

بومادران و در دفع کرم از شیره انگوزک بهره برده واز زنجبیل

درمان سینه درد استفاده میبردند.

شیوه دیگر درمان در تاریخ پزشکی بلوچستان اعتقاد به دعا،

تعویذ، نذر ، نیاز و توسل است.

اعتقاد به ارواح که از نیروی فوق بشری برخور دار بودند همچون

تارهای نامرئی در زندگی مردم بلوچستان و باعث شده که

انسانها بجای استفاده از مهارت های پزشکی و داروهای موجود

در طبیعت به نیروهای متا فیزیک پناه و توسط این گروهها به

همراه دعاها، اهنگها و نواخت طبل ها ، ساز ، رقص ها و حرکات

خاص ارواح از تن بیمار خارج نمایند که ارواح را بر حسب شکل و

نحوه عمل و سایر خصوصیات به پنج نوع تقسیم می نمایند:

1)زارها 2)بادها 3)جنها 4)دیوها 5)مشایخ

  
نویسنده : امید ملازهی ; ساعت ۸:۱٦ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۳٩٠/٢/٢٥
تگ ها :

بلوچستان در عهد نادر شاه افشار

بلوچ ها در پایان دوره صفوی و در هنگام حمله محمود افغان به

اصفهان با استمداد بیست هزار نفربه وی کمک کردند ، گر چه

علت این همکاری مشخص نگردیده اما محمد سعید مشیزی

کرمانی مولف تذکره صفوی به انتقام از حکمرانان کرمان و غارت

این ناحیه را در همکاری موثر می داند با این وجود اظهارات

لارنس لکهارتو بطروس دی سر گیس گیلانتزمشخص می سازد

که بلوچ ها از همکاری با محمود افغان و سقوط صفوی راضی

نبوده و آن را به نفع خود نمی دیدند، در نتیجه از محمود جدا

شده به بلوچستان برگشتند و برخی از سرداران بلوچ مانند

محمد خان بلوچ به نادر شاه و شاه طهماسب صفوی پیوست و

حاکم کهگیلویه بویراحمد گردید و در دوره افغان ها نیز بلوچ ها به

شاهزاده صفوی محمد میرزا فرزند شاه سلطان حسین صفوی

که تا میناب و بندرعباس امده بود کمک نمودند تعداد هفت

تاهشت هزار تن از بلوچها بنا به گزارش شرکت بازرگانی هلندی

به وی پیوستند ، این مخالفت ها با افاغنه توسط بلوچ ها در

زمانی صورت می پذیرفت که نادر حرکت خویش را جهت ازاد

سازی ایران از دست اشرف افغان شروع کرده بود به همین

خاطر از ابتدای قدرت گیری نادر شاه بین نادر و بلوچ ها رابطه

حسنه ای برقرار بود و به طوری منابع ذکر میکنند ، حدود 40هزار

نفر از بلوچ ها به وی پیوستند نادر پس از تصرف بلوچستان ان

سرزمین را بین امیر محبت خان بلوچ و نصیر خان بلوچ تقسیم

کرد امیر محبت خان را به حکومت بمپور ،قصرقند و

نیکشهرگماشت و کلات را به نصیرخان سپرد و با این عمل

ناخواسته نادر عملی را انجام داد که بعد ها انگلیس ها با تکیه

برهمین امر مسئله تجزیه بلوچستان و تشکیل بلوچستان

انگلیس به مرکزیت کلات را بوجود اوردند ، نصیرخان بلوچ جزء

امرای وفادار به نادر بود که حتی در فتح دهلی و کرمان در رکاب

نادر جنگیده بود و پس از قتل نادر به 1160 ه/1747م، نصیر خان

نیزجزو مدعیان جانشینی نادر در شرق ایران بود و با احمد خان

ابدالی به نزاع پرداخت و حتی جنگهایی را با دیگر سرداران بلوچ

انجام داد،بلوچ ها در ابتدای حکومت نادر به مخالفت با وی

برخاستند اما عاقبت به وی پیوستند و تا پایان حکومت نادری

نسبت به وی وفادار ماندند.

  
نویسنده : امید ملازهی ; ساعت ۸:٠۸ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۳٩٠/٢/٢٥
تگ ها :

ریشه یابی زبان بلوچی

زبان شناسان زبان بلوچی را یکی از زبانهای ایرانی

مانند:کردی ،فارسی و ...میدانند که از گروه زبان بزرگتری

به نام هند و ایرانی خود از گروه زبانهای هند و اروپایی است

. در این مقاله ابتدا به جایگاه زبان بلوچی از نظر زبان

شناسان پرداخته شده و پس از ان زمینه تاریخی ایرانی بودن

زبان بلوچی با توجه به حکومت های ایران باستان اورده شده

است مکران و بلوچستان در تاریخ ایران و دلیل اصالت زبان

بلوچی اورده است به سه دوره زبان های ایران باستان ،

زبان های ایرانی میانه و زبان های ایرانی نو پرداخته شده

است . در این مقاله بسیاری از لغات بلوچی انتخاب شده و

تشابهات انها در وداهای هندی ، اوستا و زبانهای  ایرانی

مانند:کردی، گیلکی و امثال ان مورد بررسی قرار گرفته است

و حتی نگارنده سعی ریشه بعضی از واژه های بلوچی را در

زبان های اروپایی نیز جستو نمایند ،‌این واژه ها دسته های ز

مختلف تقسیم شده است.

 

واژ هایی که روابط خویشاوندی را میرساند مانند: خواهر،

برادر،فرزند، نوه ، اسامی طبیعی و اجرام اسمانی مانند

اسمان، زمین ، خورشید، ماه ، روز ، سال، دریا و...

حیوانات مانند: سگ، اسب، ،خر ، گرگ، خرگوش ، گوسفند

و... رنگ ها مانند: سرخ و زرد ، اعداد مانند : هزار،صد، ده

، و نه و... اوقات مانند: شب، روز، تابستان، و ماهها ،

ضمایرمانند:بزرگ، بلند، درازو غیره.

  
نویسنده : امید ملازهی ; ساعت ۳:٤٤ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱۳٩٠/٢/٢٢
تگ ها :

گیلان خاستگاه کوچ و بلوچ

 شاید دوری راه گیلان به بلوچستان پذیرش این اندیشه را

سخت کند که روز گاری بلوچ ها در گیلان می زیسته اند و

برپایه روی دادن رخدادهایی در گرما گرم آغاز دوران اسلامی

گیلان را رها نمود و پس از پشت سر نهادن سرزمین هایی

به پهنه ای که در شمال دریای عمان نشسته است و

بلوچستان نام رفته است رسیده و به زیستن پرداخته

باشند، ولی باید بد گمانی ها را در پذیرش این اندیشه

کنارنهادوبر پایه بسیاری ازیافته های نو به پژوهشی سترگ

در این باره دست یازید. کوچ بی گمان گونه ای از دگر گونه

گردی واژه کادوس است که نام باشندگان دیرین پاره های

کوهستانی البردز در گیلان بود و هنوز نام کوچ ها در نامواژه

های جغرفیایی شهرها و ابادی هایی در گیلان به چشم

میخورند مانند شهر ((کوچ صفهان))،در 10 کیلومتری خاور

شهررشت یا کوچکام در شهر ماسال که نامشان واژه پاره

((کوچ)) دیده میشود.

در زبان پهلوی کوچ به معنای کوچک و بلوچ به معنی بی کم و

کاست و بزرگ و در زبان گیلکی که بازمانده از زبان پهلوی

شمالی است نیز کوچ به معنی کوچک و بی گمان این دو

معنی بر نام دو گروه از مردم گیلان که در بسیاری از نوشته

از ان ها نام برده شده نزدیک است و شاید کوچ ها کم شمار

تر و بلوچ ها پر شمارتر بوده باشند و یا انها که کوچها کوچک

اندام تر و بلوچ ها تنومند تر، چه این که بسیاری نام بلوچ را

برگرفته  از واژه پهل در زبان پهلوی به معنی پهلوان دانسته

اند و در گیلان و در بخش لشت نشای رشت روستایی به نام

((اژدها بلوچ)) هست

که در کنار هم بودن دو واژه اژدها و بلوچ یاد اوربزو گینگی

واسطوره ای بودن این نام است.

فردوسی پاره ای از کوهستان البرز را ((کوس))می خواند و

خاور کرمان یعنی سرزمین امروزی بلوچ ها در نوشته های

تاریخی (‍‍‍‍‍(کوسان))نام دارد و پژوهش های انجام گرفته در

بخش بلوچ شناسی گروه ایران شناسی دانشگاه ایروان در

ارمنستان چندین واژه همگونه بلوچی و گیلکی را نمایان

نموده است.

  
نویسنده : امید ملازهی ; ساعت ٥:۱٥ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱۳٩٠/٢/٢٠
تگ ها :

فردوسی

گزین کرد از ان نامداران سوار                   دلیران جنگی ده و دوهزار    

هم از این به پهلو به پارس ،کوچ و بلوچ              ز گیلان جنگی و دشت سروچ  

******

سپاهی زگردان کوچ و بلوچ                       سگالیده جنگ مانند قوچ

که کس در جهان پشت ایشان ندید                      برهنه یک انگشت ایشان ندید   

******

سپاهی بیامد زهر کشوری                         زگیلان واز دیلمان لشکری

زکوه بلوچ و زدشت سروچ                            گرازان برفتند گردان بلوچ

  
نویسنده : امید ملازهی ; ساعت ۱۱:٠٤ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱۳٩٠/٢/۱٩
تگ ها :

شهرستان ایرانشهر

موقعیت جغرافیایی و ویژگیهای طبیعی

شهرستان ایرانشهر در ناحیه مرکزی بلوچستان با مساحتی بالغ بر 30200 کیلومتر مربع و با ارتفاع متوسط591 متر از سطح دریا در فاصله 345 کیلو متری مرکز استان سیستان و بلوچستان واقع و 15 درصد وسعت استان را به خود اختصاص داده است .

این شهرستان از شمال به شهرستان های خاش ,از شرق به سراوان , از جنوب به شهرستان های سرباز و نیکشهر و از غرب به استان کرمان و دشت جازموریان محدود است .

شامل 4 بخش ( مرکزی , بمپور , بزمان و دلگان ) و شهرهای ایرنشهر , بزمان , گلمورتی و 10 دهستان ( حومه , بمپور شرقی  بمپور غربی , دامن , ابتر ,آب  رئیس , بزمان , دگان , هودیان و جلگه چاه هاشم ) می باشد .

از مهمترین ارتفاعات این شهرستان می توان به رشته کوههای بزمان با قله آتشفشانی  نیمه فعال ان اشاره نمود که با ارتفاع 3497 متر از سطح دریا پس از کوه تفتان مرتفع ترین ناهمواری استان سیستان و بلوچستان محسوب می گردد . کوه خضر نیزاز مهمترین قله های رشته کوههای بزمان  می باشد .

آب و هوای این شهرستان بواسطه وجود مناطق کوهستانی و مناطق پست شدیدا تحت تاثیر عوارض جغرافیایی و پستی و بلندی های متنوع ان می باشد ولی عموما دارای آب و هوای گرم و خشک و گاها شرجی بوده که تحت تاثیر باد های موسمی منطقه قرار دارد .متوسط درجه حرارت در تابستان 45 درجه و حداقل دما در زمستان 2 درجه سانتی گراد بالای صفر می باشد......

 منابع آبی

 شهرستان ایرانشهر در مقایسه با سایر  شهرستان های استان از نظر آب های زیر زمینی و سطحی از وضعیت بهتری برخوردار بوده و در حال حاضر عمده منابع تامین آب شهرستان ,رود خانه های فصلی و دائمی دامن و رودخانه بمپور می باشد . که از

ارتفاعات کارواندر  سر چشمه گرفته و پس از طی مسیری تقریبا 170 کیلومتری به ریگزار جازموریان می ریزد.

ادامه مطلب   
نویسنده : امید ملازهی ; ساعت ۸:٥٠ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱۳٩٠/٢/۱٩
تگ ها :

آب و هوای چابهار

شرایط آب وهوایی همجواری منطقه آزاد چابهار با دریا، نزدیکی به مدارراس السرطان و قرار گرفتن درمسیر بادهای موسمی شبه قاره هند و جبهه‌های استوایی موجب گردیده است که دارای آب هوایی گرمسیری معتدل با رطوبت نسبی باشد. بندر چابهار با مساحت 11 کیلومتر مربع هم عرض جغرافیایی بندر میامی در شبه جزیره فلوریدای آمریکا است و شرایط آب و هوایی آن نیز دقیقا (میانگین حداکثر دمای سالانه آن 34 و میانگین حداقل دمای آن 10درجه سانتی گراد است) شبیه بندر میامی است " .چابهار در فصل تابستان به دلیل وزش بادهای موسمی تابستانه (مونسون)اقیانوس هند آب و هوایی دلپذیر دارد. و یکی از خنک ترین شهرهاست.

این منطقه گرمترین نقطه کشور درزمستان وخنک‌ترین بندر جنوبی ایران درتابستان می باشد. متوسط دمای حداکثر (در خرداد ماه) طی یک دوره 7 ساله31 درجه سانتی گراد ومتوسط دمای حداقل (دردمای ماه) 19 درجه سانتی گراد.ومتوسط دما درطول سال 26 درجه سانتی گرادمی باشد. حداقل رطوبت نسبی 60 درصد و متوسط رطوبت نسبی 70درصد گزارش شده است. آب و هواى چابهار در تابستان گرم و مرطوب و در زمستان معتدل است. بادهاى باران‏ آور موسمى در فصل تابستان و بادهاى غربى در فصل زمستان در این منطقه موجب ریزش پراکنده باران مى‏شوند از این نظر خوش آب و هوا ترین بندر جنوبی ایران به شمار می آید. تابستان چابهار از تهران خنک تر و زمستان آن دارای آب و هوای مطلوب بهاری است.

  
نویسنده : امید ملازهی ; ساعت ٢:٢۳ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۳٩٠/٢/۱۸
تگ ها :

ماه های بلوچی

1. مهرگان Mehregan معادل فروردین:

زمانی که هوای خوب و معتدل ناگهان به مدت سه روز سرد می‌شود و با توجه به ضرب المثل‌ بلوچی برای زمان شروع این ماه «تی توک که ارهنارو، شنک ار تلارو» منظور موقعی است که درخت انار شروع به شکوفه دادن کرده و بزهای کوهی می‌زایند. این زمان بدترین موقع برای شکار است، چرا که باعث می‌شود شکارها بوی شکارچیان را احساس و فرار کنند.

2.   زرد بهار  Zard bahar معادل اردیبهشت:

موقع گرایش سبزه‌های اوایل بهار به زرد

3     . گدگ ترک Gadag Terakk معادل خرداد:

 وقتی که پوست بادام‌های کوهی شروع به ترکیدن کرده و می‌افتد.

4. هادر Hader معادل تیر:

 موقع رفتن عشایر به شهر برای جمع‌آوری خرما و وزش باد لوار که باد گرمی است و باعث پخته شدن خرماهای نارس می‌شود.

5.    هامین Hameyn معادل مرداد:

 موقع رسیدن خرماها

6.    ایرهت یه بهبو Eyraht Ya bohbo معادل شهریور:

 موقع جمع‌آوری خرما

7.    بهشت Bahest معادل مهر:

موقع شخم زدن زمین برای کاشت جو و گندم

8.    وردارک  Wardarok معادل آبان:

 موقع برگ ریزان

9.    مزرء Mazra معادل آذر:

 موقع شروع سردی

10. دی Day معادل دی:

 موقع شروع چله زمستان

11. مردار Mordar معادل بهمن:

موقعی که درختان خشکیده بر اثر سرمای شدید چله زمستان به صورت مرده معلوم می‌شوند.

12. شهریرSahreyr معادل اسفند

 موقعی که شدت سردی هوا پایین آمده و هوا مطبوع و دل‌انگیز می گردد

  
نویسنده : امید ملازهی ; ساعت ٤:۱۳ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱۳٩٠/٢/٤
تگ ها :